CSA zelfoogsttuin

Community Supported Agriculture

Moestuin Leyduin is een CSA tuinderij. CSA staat voor Community Supported Agriculture. In Nederland wordt het ook wel een pergolabedrijf genoemd. Het bedrijf wordt mogelijk gemaakt en gedragen door de gemeenschap.

Op een CSA tuinderij werken tuinder en deelnemers samen in een heel bijzondere, nieuwe bedrijfsvorm. Door aan het begin van het seizoen een aandeel te kopen zorgen de deelnemers voor het werkkapitaal van het komende teeltjaar. Dit aandeel wordt betaald aan de tuinder. Zij kan hiermee alle kosten (huur, gereedschap, zaad, plantgoed, mest, inrichting van de schuren, beregening, materialen zoals netten en palen, verzekeringen, vrijwilligers- en communicatiekosten) betalen.

De inkomsten voor de tuinder bestaan uit het bedrag dat aan de verkoop van aandelen binnenkomt  min de kosten. De tuinder is in een CSA tuinderij verzekerd van de afzet van de producten. De oogst wordt gedeeld tussen de deelnemers. Als de oogst goed is neemt iedereen veel mee naar huis. Als de oogst slecht is: bijvoorbeeld doordat het weer tegenzit hebben we met z’n allen pech. Zo deelt iedereen in het risico. Er worden geen groenten ingekocht tenzij de tuinder slecht beheer verweten kan worden. Doordat er zoveel verschillende teelten zijn op Moestuin Leyduin spreiden we het risico zo veel mogelijk.

Meer dan de oogst

Op deze manier zijn de deelnemers veel meer dan een consument of klant. Zij zorgen er samen voor dat Moestuin Leyduin mogelijk is. De tuinderij is van de deelnemers gezamenlijk. Belangrijk is de opzet van een kleinschalig maar wel loonvormend geheel.

Als deelnemer kies je voor milieuvriendelijke landbouw. Landbouw die zorg draagt voor bodem, milieu en voor je gezondheid. Je zorgt er voor dat een mooi plek in stand gehouden wordt waar ook dagbesteding aangeboden wordt voor mensen met een zorgvraag.

Aan het eind van het seizoen vindt er een evaluatiebijeenkomst plaats. We bespreken dan het afgelopen jaar, het teeltplan, de activiteiten en de tuinder geeft inzage in de boekhouding en de begroting voor het komend jaar. Op deze manier wordt transparant gemaakt wat de inkomsten en de kosten zijn. Samen maken we dan plannen  voor het komende seizoen.

Zelf oogsten

De tuinder, vrijwilligers en stagiaires zorgen er voor dat alle gewassen op het land komen te staan en verzorgd worden. Oogsten doe je zelf. Dat is heel iets anders dan de maaltijdbox die je thuis kan laten bezorgen.  Je moet naar de tuin komen, zelf de groente plukken of snijden en wassen. Maar verser kan het echt niet. Je ziet hoe de gewassen groeien, je eet met de seizoenen mee. Als je aan het oogsten bent is er altijd wel iemand die een leuke tip heeft wat je met de groenten kan doen of je iets vertelt over eetbare bloemen. En ondertussen hoor je de buizerd die over de tuin vliegt of komt een van de moestuinpoezen even langs om een kopje te geven. Bij slecht weer en bij gewassen die lastig te oogsten zijn zorgt de tuinder er voor dat er voorgeoogst wordt. Je kan die groenten dan ophalen in de schuur van de moestuin.

Achtergrond

Het tuinteam: Marja, Ineke, Corrie, Jan-Willem, Marga, Hannah

Moestuin Leyduin is gelegen op buitenplaats Leyduin. De grond wordt gehuurd van Landschap Noord-Holland door Stichting De Nieuwe Akker en is door de stichting in beheer gegeven aan tuinder Marga Verheije die de tuin exploiteert. Gezamenlijk hebben het Landschap, De Nieuwe Akker en veel vrijwilligers de oude moestuin uit 1900 in ere hersteld. De muur, de toegangspoorten en de beide schuren zijn gerestaureerd door het Landschap. De vrijwilligers en de eerste tuinder, Erik de Keulenaar maakten de grond teeltklaar en richtten de tuin in. De tuin is schitterend gelegen aan de rand van de duinen en het bos van de buitenplaats.

Voortuin

De voortuin bestaat uit  een prachtige bloementuin, een kruidencirkel en een fruittuin. Er is een kleine  kas geplaatst om planten voor te kweken en om groente te telen zoals tomaten die van warmte houdt.  Aan de grote tafel bij de ingang van de tuin mag iedereen aanschuiven. Kleine kinderen kunnen in de zandbak spelen. Langs de muur is leifruit geplant waarmee het historische karakter van de tuin versterkt wordt. De composthopen vormen een belangrijk onderdeel van de voortuin. Plantenresten die van de tuin af komen worden hier verzamelt, omgezet tot vruchtbare aarde en daarna weer uitgespreid op de tuin.

Groentetuin

Het grootste gedeelte van de tuin wordt door de groentetuin ingenomen. Ongeveer vijftig verschillende groenten worden hier op biologisch dynamische wijze geteeld. We telen alle bekende groenten zoals sla, boontjes, worteltjes, courgette en bietjes en gewassen zoals snijbiet, pastinaak en palmkool . De groenten, het fruit, de kruiden en de bloemen die op dit gedeelte van de tuin staan worden geoogst door de deelnemers.

Teeltwijze

Op Moestuin Leyduin worden geen bestrijdingsmiddelen of kunstmest gebruikt. Al het zaad, plantgoed, compost en mest is biologisch. We doen er alles aan om de bodemvruchtbaarheid te versterken. Een gezonde bodem zorgt voor sterke planten.  Sterke planten zijn weerbaar  en hebben geen behoefte aan chemische-synthetische middelen om ze gezond te houden. Op Moestuin Leyduin zal je geen grote machines over het land zien rijden. Bijna alles wordt met de hand gedaan. Daardoor hebben we geen last van bodemverdichting. We spitten zo min mogelijk zodat het bodemleven met rust wordt gelaten en we zaaien veel groenbemesters in. We koesteren onze wormen.

Groenbemesters en vruchtwisseling

Als je een aantal jaar na elkaar op de moestuin komt zal je zien dat gewassen steeds op een andere plaats staan. Dit heet vruchtwisseling. Als een bepaalde groente jaar in jaar uit op dezelfde plaats staat kunnen de belagers van die groente zich goed ontwikkelen, denk aan aaltjes en schimmels. In de gangbare landbouw los je dit op door bestrijdingsmiddelen.  Door  vruchtwisseling zorgen wij ervoor dat de belagers van bijvoorbeeld bonen na een jaar ineens te maken krijgen met andijvie. Daar houden ze niet van en ze zullen zich niet verder ontwikkelen. In de vruchtwisseling nemen we ook groenbemesters mee.

Door het zaaien van groenbemesters zoals phacelia, lupine, winterrogge en Japanse haver wordt de grond bedekt gehouden en krijgt rust. Groenbemesters zorgen voor goede doorworteling en voor voeding van de grond. Bijkomend voordeel is dat een aantal groenbemesters erg mooi bloeit. Dat zorgt voor kleur op de tuin en voor de bijen zijn deze gewassen een belangrijke voedingsbron.

Biologisch dynamische teeltwijze

Op Moestuin Leyduin sluiten we ons aan bij het motto van de BD vereniging (Vereniging voor Biologisch Dynamische landbouw en voeding): “weet je deel van een groter geheel”. In de BD teelt staat de samenhang tussen mens, dier, plant en omgeving (bodem, natuur en alles wat de aarde omringt) centraal. Een aantal vrijwilligers op de tuin verdiept zich in de BD preparaten en zorgt voor toepassing ervan. Daarbij gaat het erom om de krachten die op de plant inspelen goed te verzorgen en in evenwicht te krijgen.

Ondanks onze werkwijze mogen we ons toch officieel niet biologisch of biologisch dynamisch noemen, want Moestuin Leyduin is niet gecertificeerd door SKAL, de organisatie die controleert of een bedrijf het Bio-keurmerk mag hanteren. De reden daarvoor is dat de kosten voor dit keurmerk  voor een kleine tuinderij als Leyduin relatief hoog zijn. Een minstens even belangrijke reden is dat de echte keurmeesters de deelnemers van de tuin zijn. Zij kunnen met eigen ogen zien en wekelijks meemaken  hoe er gewerkt wordt op de tuin! De werkwijze is transparant en de tuinder is altijd bereid om daarover vragen te beantwoorden.

 

Wie is wie

De tuinder

tuinder-Leyduin-MargaMarga Verheije is sinds seizoen 2014 de tuinder van Moestuin Leyduin. Marga heeft de deeltijd opleiding BD landbouw aan de Kraaijbeekerhof gevolgd.

Waarom tuinder?

Al vanaf mijn studietijd werkte ik als vrijwilliger bij verschillende biologische tuinderijen. Ik hou van buiten zijn, het fysieke van werken in de tuin, de afhankelijkheid van de weer, de natuur om je heen. Toen ik de opleiding BD-landbouw ging doen was dat puur uit interesse. Ik wilde kennis op doen over het tuindersvak. Het is fantastisch dat ik de kans heb gekregen om de tuinder van Moestuin Leyduin te worden. Elke dag als ik naar de tuin ga ben ik weer benieuwd hoe het er voor staat. Ik begin de dag met een rondje over de tuin. Kijken naar de gewassen, luisteren naar de vogels. Leyduin is een prachtige plek om te werken. Elk seizoen, elke dag is weer anders.

CSA tuinderij

Het CSA-systeem spreekt me erg aan. Het idee van een collectieve tuin waaraan de deelnemers zich verbinden. Ik vind het bijzonder om te zien hoe mensen zich willen inzetten voor het geheel en voor elkaar. Ik wil er graag aan bijdragen dat mensen hun plek vinden op de tuin. Het is leuk om te zien hoe mensen met verschillende achtergronden steeds meer een groep vormen die samen werken aan een prachtige plek. Het feit dat er op Moestuin Leyduin ook dagbesteding plaats vindt draagt daar belangrijk toe bij. Op het jaarlijkse oogstfeest komt het allemaal samen. Lekker eten, fantastische optredens door deelnemers, samen genieten van de oogst en de tuin.

Zorg voor de bodem, het milieu en de natuur

Het gaat wat mij betreft om veel meer dan de oogst waarin we delen. Op Moestuin Leyduin is het uitgangspunt dat we bij willen dragen aan bodemvruchtbaarheid, een evenwichtige manier van landbouw. Ik zeg wel eens dat de deelnemers eigenlijk een “bodemvruchtbaarheidsaandeel” kopen. Een gezonde bodem als basisvoorwaarde voor het leven op aarde. Het gaat om het bewust omgaan met grondstoffen, oog hebben voor de natuur dichtbij, rust vinden in je eigen omgeving. Ik vind het belangrijk om daar in de praktijk vorm aan te geven.

Heb je vragen aan Marga mail dan naar marga(Replace this parenthesis with the @ sign)moestuinleyduin.nl of bel 0653801405.

Tuinteam:

Op Moestuin Leyduin werken veel vrijwilligers. Een aantal van hen heeft de verantwoordelijkheid van  een specifieke taak op zich genomen. Samen met de tuinder en de begeleidster van de dagbesteding vormen zij het tuinteam.

Corrie Kamps

Corrie kweekt de kruiden op Moestuin Leyduin. Ze doet dat in de kruidencirkel maar ook in het bed naast de pergola. Ze deelt graag haar kennis met je. Regelmatig organiseert Corrie workshops op de tuin waar je meer kan leren over het gebruik van kruiden en zelf zalf kan maken van bijvoorbeeld goudsbloem en smeerwortel. Meer weten, Corrie is te bereiken op ridderspoor(Replace this parenthesis with the @ sign)zonnet.nl of 0638437740.

Ineke Meier

Ineke is de duizendpoot van Moestuin Leyduin. Je kan haar klussend aantreffen met een boor in haar handen, terwijl ze het kleinfruit aan het verzorgen is, bezig met compostthee of plantengier om de bodem te verzorgen. Ineke coördineert de vrijwilligersgroep op maandag. Je kan contact met haar opnemen door te mailen naar c.meieralders(Replace this parenthesis with the @ sign)upcmail.nl of te bellen naar 0610532199.

Jan-Willem Piket

Jan-Willem heeft zich over de compost van Moestuin Leyduin ontfermt. Hij verwerkt de gewasresten van de tuin tot vruchtbare compost die op de tuin weer gebruikt kan worden. Jan-Willem is een belangrijke hoeder van het BD karakter van de tuin. Hij zorgt er voor dat de preparaten gemaakt en toegepast worden. Wil je meehelpen aan de compostering of meedoen in de BD-groep neem dan contact op met Jan Willem (jwpiket(Replace this parenthesis with the @ sign)hotmail.com of 06-12081758).

Hannah Verdegaal

Hannah is verantwoordelijk voor de dagbesteding op Moestuin Leyduin. Op dinsdag, donderdag en vrijdag werkt ze met een groep zorgvragers op de tuin. Meer informatie daarover vind je hier op de site. Hannah is voor veel mensen een belangrijk aanspreekpunt op de tuin.

Marja Dijkzeul

Marja wilden we nadat ze op Moestuin Leyduin haar stage voor de Warmonerhof had gelopen niet laten gaan. Ze werkt nu gemiddeld twee dagen per week bij ons en drie dagen per week op zorgboerderij De Marsen in het Twiske. Marja vindt je vooral in de groentetuin waar ze als tuinder veel werk verzet.

Mollie en Muis

M-MMollie en Muis zijn de poezen van Moestuin Leyduin. Hun taak is om de muizen te vangen die voor dat de poezen kwamen een ware plaag dreigden te worden. In hun takenpakket zit ook het vangen van mollen. Af en toe lukt dat. Ze zijn ook erg goed in kopjes geven, spinnen en samen spelen.

Muis is de zwart-witte. Mollie, haar zusje, is de veelkleurige.

Bijen

bijenraatOp Moestuin Leyduin is plaats voor zes bijenvolken. In de zomer kan een bijenvolk uit wel 50.000 bijen bestaan. Imker Albert Knol zorgt voor ze. Albert is een biologisch imker. In tegenstelling tot de gangbare bijenteelt mogen bij Albert de bijen zelf hun raten bouwen en  zwermen. De honing mogen ze houden. Zo hebben ze gezonde wintervoeding. Uitgangspunt is het zorgen voor sterke bijenvolken die een belangrijke rol spelen in de bestuiving van gewassen op de tuin en in de omgeving. Op de tuin zaaien we gewassen zoals phacelia en andere drachtplanten die goede  voedingsbronnen voor de bijen zijn. Als deze gewassen bloeien kan je zien hoe de bijen stuifmeel verzamelen en genieten van het bijengegons.

Wil je meer weten over de bijen op Leyduin of biologisch imkeren neem dan contact op met Albert ( apoleon(Replace this parenthesis with the @ sign)telfort.nl of 06-1067 3800).

Stichting De Nieuwe Akker

Moestuin Leyduin is de eerste tuinderij die op initiatief van Stichting De Nieuwe Akker is ontstaan.  De Nieuwe Akker is opgericht in 2009 en richt zich op het bevorderen van collectieve, kleinschalige biologisch-dynamische tuinbouwbedrijven op fietsafstand  in Haarlem en omgeving. Er zijn inmiddels drie tuinderijen in bedrijf: Moestuin Leyduin, Stadstuinderij WTG en de KweektuinKas.

De Nieuwe Akker is ontstaan vanuit de behoefte aan een eerlijke manier van omgaan met de natuur en het verbouwen van eigen voedsel. Meer informatie over De Nieuwe Akker en de andere tuinderijen kan je vinden op www.denieuweakker.nl. Je kan je daar ook aanmelden voor de nieuwsbrief en het donateurschap van de stichting.